Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Linux Tomasz Ziobro

Linux
Podstawowe komendy i polecenia w Linux

1. Polecenia związane z użytkownikami, grupami, loginami i zamykaniem systemu
shutdown(zamykamy Linuxa)


adduser (dodajemy nowego użytkownika)

newgrp (dodajemy nową grupę)

passwd (zmieniamy hasła)

logout (wylogowanie się)

who (sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany)

users (j/w)

w (j/w)

whoami (sprawdzamy kim jesteśmy)

mesg (zezwolenie na przyjmowania komunikatów)

write (wysłanie wiadomości do danego użytkownika)

wall (j/w tylko do wszystkich użytkowników)

rwall (j/w tylko do wszystkich w sieci)

ruser (wyświetla użytkowników pracujących w systemie)

talk (możliwość interaktywnej rozmowy)

finger(szczegółowe informacje o użytkownikach)

su (zmieniamy się w innego użytkownika)

chmod (zmieniamy parametry pliku)

chown (zmieniamy właściciela pliku)

chgrp (zmieniamy jaka grupa jest właścicielem pliku)


2. Polecenia związane z plikami i katalogami

Polecenia związane z katalogami

ls (pokazuje nam zawartość katalogu)

dir (okrojona wersja ls, pochodząca z msdos'a)

pwd (pokazuje nam katalog w którym się znajdujemy)

cd (zmieniamy katalog)

rmdir (usuwamy katalog)

mkdir (nowy katalog)

Polecenia związane z plikami

cat (edytowanie tekstu)

rm (usuwamy plik(i))

Polecenia związane z kopiowaniem i przenoszeniem, plików i katalogów

mv (przenosimy plik lub zmieniamy jego nazwę)

cp (kopiujemy plik)

mvdir (przenosimy katalog lub zmieniamy jego nazwę)


3. Polecenia związane z procesami

ps (pokazuje nam jakie procesy są aktualnie wykonywane)

kill ("zabijamy" procesy)


4. Polecenia związane z pomocą

help (wyświetla nam wszystkie polecenia w Linuxie)

man (pokazuje nam pomoc do programu)


5. Polecenia związane z kompresją i archiwizacją

gzip(kompresuje nam archiwum *.gz)

tar (archiwizuje nam archiwum *.tar)

I. Polecenia związane z użytkownikami, grupami, loginami i zamykaniem systemu:
shutdown


|-Przeznaczenie: zamykanie systemu
|-Parametry: shutdown [minuty] [informacja dla zalogowanych użytkowników]
| shutdown - natychmiastowe zamknięcie systemu
| shutdown now - j/w
| shutdown 0 (zero) - j/w
| shutdown 2 - system zamknie się za 2minuty
| shutdown 2 2minuty do wył. systemu - system zamknie się za 2minuty pokazując komunikat
|-Opis: to polecenie służy do zamykania systemu, jest możliwość ustawienia tej komendy, żeby
| zamknęła Linuxa za np. 2 min. powiadamiając zalogowanych użytkowników

adduser
|-Przeznaczenie: dodawanie nowego użytkownika
|-Parametry:adduser [nazwa użytkownika]
| adduser jan - dodaje użytkownika do komputera o nazwie (imieniu) jan
|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy,    jeśli nie jesteś musisz
| się najpierw przelogować na root'a

newgrp
|-Przeznaczenie: dodawanie nowej grupylub przełączanie na inną
|-Parametry:newgrp [nazwa grupy]
| newgrp programmers - dodaje nową grupę o nazwie programmers
|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tworzenia grupy, jeśli nie masz
| prawo do zmieniania się międz nimi

passwd
|-Przeznaczenie: zmiana hasła
|-Parametry: passwd [użytkownik]
| adduser - zmienia hasło loginu na którym jesteś zalogowany
| adduser thomson - zmienia hasło użytkownika thomson, jeśli jesteś zalogowany jako root i nie
| musisz znać poprzedniego hasła zwykłego użytkownika
|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy, jeśli nie jesteś musisz
| się najpierw przelogować na root'a

logout
|-Przeznaczenie: służy do wylogowania się
|-Parametry: brak
|-Opis: po wpisaniu polecenia widzimy napis do zalogowowania się

who
|-Przeznaczenie: sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany
|-Parametry: who [parametry]
| who - pokazuje np: root tty01 Dec 13 12:42
| who am i - pokazuje nam informacje o naszym loginie
|-Opis: możesz za pomocą tego polecenia sprawdzić kto jest zalogowany lub    "kim" jesteś w systemie

users
|-Przeznaczenie: pokazuje kto jest zalogowany
|-Parametry: brak
|-Opis: ta komenda jedynie pokazuje po przecinku nazwy użytkowników zalogowanych w systemie

w
|-Przeznaczenie: pokazuje kto jest zalogowany
|-Parametry: brak
|-Opis: po wpisaniu widzisz napisy :
| 8:43pm up 13 min, 3 users, load average: 0.07, 0.20, 0.20
| USER TTY FROM LOGIN@ IDLE JCPU PCPU WHAT
| ^^^a co poszczególne rzeczy oznaczają^^^
| 8:43pm - bieżaca godzina (20:43)
| up 13 min - jak długo pracuje nasz system (13min)
| 3 users - ilu użytkowników pracuje w systemie
| load average - obciążenie systemu przez programy
| USER - identyfikator użytkownika
| TTY - nazwa terminalu
| FROM - informacja dodatkowa
| LOGIN@ - godzina zalogowania
| IDLE - ile czasu upłynęło od ostatniego naciśnięcia klawisza
| JCPU - czas zużyty przez wszystkie programy na danym terminalu
| PCPU - oraz przez wszystkie programy w danym momencie
| WHAT - nazwa aktywnego procesu

whoami
|-Przeznaczenie: sprawdzamy nazwą loginu na którym się zalogowaliśmy
|-Parametry: brak
|-Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root to wyświetla napis w następnej linijce    "root"

mesg
|-Przeznaczenie: zezwolenie lub nie na przyjmowania komunikatów
|-Parametry: adduser [Yn]
| mesg y - możesz otrzymywać wiadomości
| mesg n - nie możesz otrzymywać wiadomości
|-Opis: jest to możliwość ustawienia czy do ciebie mają przychodzić komunikaty

write
|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów
|-Parametry: write [użytkownik] [wiadomość]
| write pasternak wiadro - wysłanie wiadomości do użytkownika pasternak, u pasternaka pojawi się tekst:
| Message from silverstar!root on tty1 at 23:33 wiadro
| po polsku i ludzku: "Wiadomość od root wysłana o godz. 23:33" i teraz  wiadomość "wiadro"
|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania komunikaty do wybranej osoby

wall
|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów
|-Parametry: wall [plik tekstowy]
| wall mes.txt - wysłanie do wszystkich użytkowników wiadomości z pliku mes.txt
|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkich osób

rwall
|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów
|-Parametry: wall [plik tekstowy]
| wall mes.txt - wysłanie do wszystkich sieci wiadomości z pliku mes.txt
|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkich sieci

ruser
|-Przeznaczenie: wysyłanie komunikatów
|-Parametry: wall [plik tekstowy]
| wall mes.txt - wysłanie do wszystkich pracujących w systemie użytkowników wiadomości z pliku mes.txt
|-Opis: polecenie daje możliwość wysłania wiadomości do wszystkich sieci

finger
|-Przeznaczenie: informacja o użytkownikach
|-Parametry: finger [user]
| finger - pokarze się nam okienko w rodzaju:
| LOGIN NAME TTY IDLE WHEN WHERE
| root root ttyp1 1.01s Jan 20:33 Unknow
| finger root - pokaże się nam okienko w rodzaju:
| Login name: root In real life: root
| Directory: /root Shell: /bin/bash
| On since Jan 27 20:33:11 on ttyp1 at Unknow
| No unread mail
| No Plan.

su
|-Przeznaczenie: szybka zmiana loginu
|-Parametry: su [user]
| su root - zmieniamy się w użytkownika root po podaniu jego hasła
|-Opis: jeśli jesteśmy jako root nie trzeba podawać hasła

chmod
|-Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku
|-Parametry: chmod [u(user)|g(grupa)|o(właściciel)|a(wszyscy)][+|-][r(czytanie)     |w(pisanie)|x(uruchamianie)][nazwa pliku]
| chmod ugo-rw file - odbieramy prawa dostępu do czytania i modyfikowania pliku właścicielowi,grupie oraz użytkownikom
| chmod a-rw - j/w
| chmod a+r - wszyscy mają prawo do czytania pliku
| chmod a+rwx - wszyscy mają prawo do czytania, zapisywania i uruchamiania pliku
|-Parametry: chmod [liczba od 000 do 777][nazwa pliku]
| pierwsza liczba to użytkownik, druga liczba to grupa a trzecia pozostali
| 0 lub --- brak praw dostępu
| 1 lub --x wykonywanie
| 2 lub -w- czytanie
| 3 lub -wx zapis
| 4 lub r-- zapis i wykonywanie
| 5 lub r-x odczyt
| 6 lub rw- odczyt i zapis
| 7 lub rwx odczyt, zapis i wykonywanie
| chmod 777 file - dajemy pełny dostęp właścicielowi, grupie oraz użytkownikom
| chmod 000 file - zabieramy pełny dostęp właścicielowi, grupie oraz użytkownikom
| chmod a+r - wszyscy mają prawo do czytania pliku
| chmod a+rwx - wszyscy mają prawo do czytania, zapisywania i uruchamiania      pliku
|-Opis: są to prawo dostępu dające lub nie prawa do zapisu, czytania i    wykonywania
| jakie są prawa można zobaczyć wpisując ls -l na początku jest -rwxr--r--     pierwszy znak oznacza
| plik, katalog..., jeśli zwykły plik to jest minus-, 9 następnych to prawa        dostępu 3 pierwsze dla
| włąściciela 3 następne dla grupy a 3 ostatnie dla wszystkich

chown
|-Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku
|-Parametry: chmod [user] [plik]
| chown rex doc6 - rex jest właścicielom pliku doc6
| chown rex doc* - rex jest właścicielom wszystkich plików w katalogu zaczynających się na doc np. doc5, doc98
| chown rex ??? - rex jest właścicielom wszystkich plików mających 3 litery np.       doc, abc
|-Opis: jest to możliwość ustawienia właściciela pliku lub plików

chgrp
|-Przeznaczenie: ustawiamy która grupa jest właścicielem pliku pliku
|-Parametry: chgrp [grupa] [plik]
| chgrp gracze spis - gracze są właścicielami pliku spis
| chgrp gracze * - gracze są właścicielami wszystkich plików
|-Opis: jest to możliwość ustawienia czy d ciebie mają przychodzić komunikaty

II. Polecenia związane z plikami i katalogami:


|-Polecenia związane z katalogami:
|--ls
|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu
|--|-Parametry: ls [parametr] [katalog]
|--| ls - zostaną wyświetlone pliki i katalogi jeden po drugim
|--| ls -a - zostaną wyświetlone wszystkie pliki (ukryte) i katalogi
|--| ls -l - zostaną wyświetlone pliki i katalogi w postaci listy
|--|-ls -t - zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane    są pliki nowsze
|--| ls -r - zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane    są pliki starsze
|--|-Opis: jest możliwość łączenia parametrów w postaci ls -al jednak źle będą rozpoznawane ls -a -l

|--dir
|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu
|--|-Parametry: -brak-
|--|-Opis: to samo po napisaniu ls (bez parametrów)

|--pwd
|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie w którym jesteśmy katalogu
|--|-Parametry: -brak-
|--|-Opis: po wpisaniu komendy pokazuje się odpowiedź

|--cd
|--|-Przeznaczenie: zmiana katalogu
|--|-Parametry: ls [parametr lub katalog]
|--| cd .. - cofamy się o 1 katalog na dół
|--| cd ../.. - cofamy się o 2 katalogi na dół
|--| cd gry - otwieramy katalog gry
|--|-cd gry/tetris - otwieramy katalog tetris w katalogu gry
|--| cd ../programy - otwieramy katalog programy w katalogu niżej
|--| cd /programy - otwieramy katalog programy na samym "dole"
|--| cd - otwieramy własny katalog
|--|-Opis: jest to możliwość zmieniania aktualnego katalogu

|--rmdir
|--|-Przeznaczenie: usuwanie katalogu
|--|-Parametry: rmdir [katalog(i)]
|--| rmdir kat1 - usunięcie katalogu kat1
|--| rmdir kat1 kat2 - usunięcie katalogu kat1 i kat2
|--| rmdir kat1/kat10 - usunięcie katalogu kat10 w katalogu kat1
|--|-Opis: jest możliwość usunięcia katalogu, UWAGA katalog musi być pusty

|--mkdir
|--|-Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu
|--|-Parametry: mkdir [katalog]
|--| mkdir kat8 - zostanie utworzony katalog kat8
|--| mkdir kat1 gry - zostanie utworzony katalog kat8 i gry
|--| mkdir gry/nethach - zostanie utworzony katalog gry a w nim utworzony       katalog nethack
|--|-Opis: jest możliwość utworzenia katalogu

|-Polecenia związane z plikami:
|--cat
|--|-Przeznaczenie: edytowanie tekstu
|--|-Parametry: cat [parametr] [katalog]
|--| cat >nowy.w - wpisany tekst jest zapisany do pliku nowy.w
|--| cat nowy.w > dwa - plik nowy.w kopiujemy do pliku dwa
|--|-cat dwa nowy.w >tr3 - plik nowy.w i dwa (złączony jeden po drugim)     kopiujemy do tr3
|--| cat tr3 > one > two > tree - plik tr3 kopiujemy do one, one do two, two            do tree
|--|-Opis: UWAGA przy plikach binarnych grozi ta metoda zawieszeniem      terminala lub systemu
|--rm
|--|-Przeznaczenie: usuwanie pliku
|--|-Parametry: rmdir [plik(i)]
|--| rmdir plk1 - usunięcie pliku kat1
|--| rmdir plk1 plk2 - usunięcie pliku kat1 i kat2
|--|-Opis: jest możliwość usunięcia pliku

|-Polecenia związane z kopiowaniem i przenoszeniem, plików i katalogów :
|--mv
|--|-Przeznaczenie: przenoszenie plików
|--|-Parametry: mv [plik] [cel]
|--| mv qfile /tmp - przenosimy plik qfile do katalogu /tmp
|--| mv f* kat - przenosimy wszystkie pliki zaczynające się literę f do katalogu     kat
|--|-Opis: za pomocą tej komendy możemy także zmienić nazwę

|--cp
|--|-Przeznaczenie: kopiujemy plik
|--|-Parametry: cp [plik/katalog] [cel]
|--| cp plk1 plik198 - kopiujemy zawartość plk1 do plik198
|--| cp plk1 c - kopiujemy zawartość pliku plk1 do c
|--|-Opis: jest możliwość kopiowania plików i katalogów

|--mvdir
|--|-Przeznaczenie: przenoszenie katalogu
|--|-Parametry: mvdir [katalog] [cel]
|--| mvdir homm3 gry - przenosimy katalog homm3 do gry
|--| mvdir kosz /tmp - przenosimy katalog kosz do /tmp
|--|-Opis: to polecenie działa podobnie jak mv

III. Polecenia związane z procesami:


ps
|-Przeznaczenie: sprawdzanie komunikatów
|-Parametry: ps [parametry]
| ps - zotanie wyświetlone
| PID TTY STAT TIME COMMAND
| 282 1 S 0:02 /bin/login -- root
| 285 4 S 0:00 (mingetty)
| 286 5 S 0:00 (mingetty)
| 287 6 S 0:00 (mingetty)
| 301 1 S 0:01 (bash)
| 399 1 R 0:00 ps
| ps -aux - zotanie wyświetlone
| USER PID %CPU %MEM SIZE RSS TTY STAT START TIME COMMAND
| bin 95 0.0 0.6 896 44 ? S 20:32 0:00 (portmap)
| news 296 0.0 7.9 1580 516 ? S 20:33 0:00 /sbin/innd -p5 -r
| news 300 0.0 0.3 872 24 ? S 20:33 0:00 (overchan)
| jasio 283 0.1 11.0 1012 716 2 S 20:33 0:01 /bin/login -- jasio
| jasio 344 0.1 10.1 1220 656 2 S 20:38 0:01 -bash
| asia 358 0.2 10.7 1012 700 3 S 20:39 0:01 /bin/login -- asia
| asia 359 0.1 9.7 1216 632 3 S 20:39 0:00 -bash
| root 1 0.3 1.6 880 104 ? S 20:30 0:04 init
| [...]
| root 465 0.0 6.2 928 404 1 R 20:53 0:00 ps -aux
|^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
| USER - uzytkownik procesu
| PID - numer identyfikacyjny procesu
| TTY - procesy zwiazane z naszym terminalem
| STAT - status procesu
| R - proces działający (ang. running)
| T - proces zatrzymany (ang. stopped)
| P - proces w stanie spoczynku (ang. page wait)
| D - proces w stanie spoczynku (ang. disk wait)
| S - proces w stanie spoczynku (ang. sleeping)
| I - proces w stanie spoczynku (ang. idle)
| Z - proces duch (ang. zombie), zakonczył się ale nie rozliczył
| się jeszcze z procesami nadrzednymi!
| TIME - jak długo działa proces
| COMMAND - nazwa programu, ktorej odpowiada proces
| %CPU - ilość zaangażowania procesora w procesie
| %MEM - jaka część pamięci operacyjnej
|-Opis: jeśli chcesz zobaczyć kot jakie procesy wykonuje jest to polecenie             dla ciebie

kill
|-Przeznaczenie: zabijanie procesów
|-Parametry:kill [parametr] [PID]
| kill 200 - zabija proces z numerem 200 (PID)
| kill -9 200 - jeśli jest oporny i nie chce się wyłączyć jest to prawie pewny sposób
| kill -9 -1 - zabija wszystkie procesy procesy
| kill -9 0 - !!!samobójstwo!!!
|-Opis: wyłączanie procesów

IV. Polecenia związane z pomocą:


help
|-Przeznaczenie: wyświetla nam wszystkie polecenia w Linuxie
|-Parametry: -brak-
|-Opis: wyświetlenie komunikatów dostępnych w systemie

man
|-Przeznaczenie: pokazuje nam pomoc do programu
|-Parametry: man [program]
| man mount - wyświetla pomoc do polecenia mount
|-Opis: pomoc do konkretnych programów

V. Polecenia związane z kompresją i archiwilizacją:


gzip
|-Przeznaczenie: kompresuje nam archiwum *.qz
|-Parametry: gunzip [parametry] [*.gz]
| gzip arx - tworzy nam z kompresowany plik arx.gz
| gzip -d arx.gz - od kompresuje nam archiwum arx.gz
|-Opis: Można tylko kompresować jeden plik, w przypadku większej ilości trzeba użyć TAR'a

tar
|-Przeznaczenie: archiwizuje nam archiwum *.qz
|-Parametry: tar [parametry] [*.tar]
| tar -cvf plik* - archiwizuje nam wszystkie pliki do sk.tar
| tar -xvf - rozarchiwizuje nam wszystkie sk.tar
|-Opis: TAR nie kompresuje nam plików, żeby były z kompresowane trzeba użyć GZIP'a